• TAB - Kolejny element
  • SHIFT + TAB - Poprzedni element
  • SHIFT + ALT + F - Wyszukiwarka
  • SHIFT + ALT + H - Strona główna
  • SHIFT + ALT + M - Zawartość strony
  • SHIFT + ALT + 1-5 - Menu
Menu serwisu
BIP

Historia wodociągów w Opolu

Historia zaopatrzenia miasta w wodę na przestrzeni wieków

Twierdzono, że ludność istniejącej od VIII w osady na Ostrówku korzystała z wody pitnej czerpiąc ją bezpośrednio z Odry lub ze źródeł znajdujących się poza obszarem grodu. W drugim dziesięcioleciu XIII w kiedy gród na Ostrówku wyludnił się i stracił swe znaczenie a jednocześnie powstało miasto wzdłuż prawobrzeżnej Odry /dzisiejszej Młynówki - rzeka Odra od 1600 r. płynie nowym korytem/ mieszkańcy, których liczbę szacowano na ok. 2500 zaopatrywali się w wodę pitną głównie z rzeki Odry. Okres ten, tj. 1350 r. uznawany jest za czas w którym zaczęły funkcjonować w mieście sieci wodociągowe. Ten średniowieczny system wodociągowy wykonany był z drewnianych rur, które doprowadzały wodę z Odry do prywatnych i publicznych zbiorników. Źródła historyczne podają, że w 1369 r. nad systemem wodociągowym nadzór sprawował /Waserführer/ rurmistrz, a za korzystanie z wody ze zbiorników pobierano opłaty. Ponadto okres ten charakteryzuje się tym, że źródła historyczne wspominają już o studniach wierconych, które zlokalizowane były w okolicach rynku mięsnego i na terenie klasztoru Dominikanów. Duża podaż wody sprawiła, że uruchomiono łaźnię miejską, która mieściła się na prawym brzegu Odry. Ścieki z budynków mieszkalnych jak i z warsztatów rzemieślniczych odprowadzane były do rynsztoków drewnianych, które przebiegały środkiem ulic.

 

historyczna drewniana rura-605.jpeg

Fragment średniowiecznej drewnianej rury.

 

W 1816 r. Opole stało się siedzibą władz rejencji a to wpłynęło na rozwój przestrzenny miasta wymuszając rozbudowę infrastruktury komunalnej. Spowodowało to wzrost wydatków na ten cel i zaowocowało tym, że corocznie miasto przeznaczało 1/3 swych dochodów na te zadania. Rozbudowa i modernizacja sieci wodociągowej w tym okresie spowodowała konieczność wybudowania nowych zbiorników wody. Nowe, marmurowe zbiorniki wybudowano w 1833–34 roku, dwa z nich umieszczono na Rynku, a jeden w rejonie kościoła św. Krzyża. Kolejne dziesięciolecie wymusiło budowę czwartego zbiornika wody. W tym czasie powstała również w Śródmieściu nowa 37 metrowa studnia wiercona.

 

historia-3.jpeg

Zakład wodociągowy pod koniec XIX wieku.

 

Dynamicznie rozwijające się miasto, które w 1872 roku liczyło ok.12 tys. Mieszkańców zmuszone było spojrzeć inaczej na problem dostawy wody dla swych mieszkańców. Aby w sposób bardziej nowoczesny i efektywny podejść do tych zadań w 1872 r. powołano do życia zakład wodociągowy, którego celem miało być zaopatrywanie rejencji opolskiej w wodę pitną.

W 1888 r. rada miejska zaciągnęła kredyty bankowe dzięki którym rozpoczęto w 1892–93 r. budowę nowoczesnej sieci wodociągowej w mieście.

Sieć ta wykonana została z rur żeliwnych ,które umieszczone były pod ziemią. W tym też okresie rozpoczęto budowę nowej wieży ciśnień, budowa ta zakończona została w 1896 r.

Z zachowanych dokumentów wynika, że do I wojny światowej 95% budynków w mieście przyłączonych było do sieci wodociągowej a zakład wodociągów dostarczał 650 tys. m3 wody. Szacowano wówczas, że zużycie wody na jednego mieszkańca wynosiło ok. 52 litry. Ciekawostką z tego okresu może być budowa l w 1892 r. nowoczesnej łaźni miejskiej przy obecnej ulicy Reymonta, budynek ten istnieje do dziś.

Według danych z 1900 r. wynika, że okres ten charakteryzował się dużą ilością przyłączeń do sieci wodociągowej - przyłączono wówczas 222 budynki znajdujące się w starym mieście, 21 na Pasiece i 2 na Zakrzowie. Ponadto powstawanie systemu kanalizacyjnego znacznie poprawiło stan sanitarny miasta.

Jednak cały XIX wiek był okresem w którym władze miasta nie zdołały uporać się z problemem odprowadzenia ścieków. Ścieki płynęły w otwartych kanałach a to było przyczyną nieprzyjemnego zapachu odczuwalnego w mieście. Ponadto odprowadzanie powierzchniowo ścieków przyczyniało się do ich przedostawania się do studni i powodowało zanieczyszczenie wód pitnych. Narastający problem związany ze ściekami, zmusił miasto do wybudowania w 1908 r. oczyszczalni ścieków przy ul. Bończyka.

 

historia-oczyszczalnia-4.jpeg

Oczyszczalnia ścieków przy ul. Bończyka.

 

Nowo wybudowana oczyszczalnia ścieków była obiektem typu mechanicznego, którego technologia oczyszczania oparta była na kratowni zbierającej zanieczyszczenia i osady grubsze, piaskowniku, którego zadaniem było wyłapywanie piasku oraz na osadnikach z których osad pompowano na poletka osadowe. Wydajność tej nowej oczyszczalni wynosiła 15 tys. m3, następowała w niej ok. 30% redukcja zanieczyszczeń a pozostałe ścieki odprowadzano do bezpośrednio do Odry. Jednak nie z wszystkich dzielnic ścieki mogły być odprowadzane grawitacyjnie do oczyszczalni, problem ten dotyczył dzielnic Zaodrza i Pasieki. Dzielnice te znajdowały się znacznie niżej od rynku. Dla sprowadzenia ścieków z tego rejonu zastosowano dodatkowe przepompownie ścieków, oddzielając ścieki sanitarne od deszczowych. Rok 1910 był rokiem, w którym Opole doczekało się elektryfikacji, umożliwiło to zastosowanie do transportu wody znacznie nowocześniejszych i sprawniejszych pomp elektrycznych.

W 1907 r. siecią kanalizacyjną objętych było 94% opolan. Mimo stagnacji jaka nastąpiła w życiu ekonomicznym Opola po wybuchu I wojny światowej władze miasta nadal kontynuowały rozwój gospodarki komunalnej. Pod koniec wojny produkcja wody wzrosła dwukrotnie w porównaniu z 1913 rokiem. Zadłużenie miasta oraz rosnąca inflacja jaka po wojnie dotknęła również Opole była powodem braku inwestycji i rozwoju branży wodno-kanalizacyjnej.

Dopiero w latach poprzedzających wielki kryzys ekonomiczny udało się sfinalizować kilka inwestycji komunalnych. W 1936 r. zakończono budowę pierwszego etapu ujęcia wody w Zawadzie koło Opola, rozbudowano sieć wodociągową i kanalizacyjną w dzielnicach południowo-wschodniej i zachodniej miasta.

W związku z przygotowaniami wojennymi III Rzeszy wytworzyła się w 1938 r. sprzyjająca koniunktura, która wpłynęła na rozwój produkcji przemysłowej w Opolu, a to wymusiło zwiększenie ilości produkowanej wody. Miasto zaczęło unowocześniać urządzenia wodno-kanalizacyjne oraz podjęto prace nad uzbrojeniem w sieć wodociągową dzielnic Szczepanowice i Półwieś.

Wybuch II wojny światowej był powodem zmniejszonego zapotrzebowania na wodę, ewakuacja ludności cywilnej przyczyniła się do tego, że sieci wodno- kanalizacyjne służyły tylko żołnierzom broniącym miasta. Po zakończeniu II wojny światowej i przejęciu miasta Opola przez polską administrację rozpoczęto przygotowania do odbudowy zniszczonej infrastruktury komunalnej. 16 kwietnia 1945 roku do Opola wznowiono dostawę prądu elektrycznego a to pozwoliło na rozpoczęcie prac związanych z ponownym zaopatrzeniem miasta w wodę.

 

wieza_cisnien_historia.jpeg

Historyczna wieża ciśnień oraz hala maszyn

 

Sam zakład wodociągów jako taki nie został zniszczony w czasie działań wojennych, jedynie armatura wodno-kanalizacyjna została zdewastowana przez szabrowników. Ponadto ostra zima 1945 r. przyczyniła się do pęknięć rur i uszkodzeń wielu złączy. 24 kwietnia 1945 r. przystąpiono do pierwszej próby uruchomienia sieci wodociągowej, jednak wypadła ona negatywnie. Po kolejnej, tym razem pozytywnej próbie 7 maja 1945 r. uruchomiono dostawę wody do prawobrzeżnej części Opola. Przed zakładem wodociągów stało jeszcze wiele zadań by móc przywrócić normalne funkcjonowanie sieci wodociągowej w całym mieście. Zakład zatrudniał wówczas 33 pracowników, którzy sukcesywnie przywracali do eksploatacji kolejne odcinki sieci wodociągowej oraz stacje uzdatniania wody. Stacje uzdatniania wody wraz z ujęciami mieściły się przy ul. Oleskiej. Jedna, o wydajności 4,8 tys. m3/d oraz druga w Zawadzie o wydajności 14 m3/d, trzecie ujęcie przy ul. Duboisa o wydajności do 1,7 tys. m3/d traktowano do 1952 r. jako rezerwowe.

Pierwszym po wojnie kierownikiem zakładu został inż. Michał Skupiński pod którego kierunkiem wykonywano w/w prace. W końcu lat czterdziestych Opole liczyło około 50 tys. mieszkańców, jednak do 1950 r. brakowało w budżecie miasta środków na rozwój sieci wodno-kanalizacyjnej.

Mieszkańcom oraz zakładom funkcjonującym na terenie miasta zaczął grozić brak ciągłości dostaw wody. Wobec takiego stanu rzeczy władze zostały zmuszone do podjęcia pilnych działań w tym zakresie. W 1950 r. kiedy to Opole stało się miastem wojewódzkim wygospodarowano środki finansowe na te inwestycje. Aby poprawić jakość wody zamontowano specjalistyczne filtry oczyszczające wodę oraz wykonano kilka nowych studni głębinowych.

Działania inwestycyjne skoncentrowano także na rozbudowie i modernizacji sieci wodociągowej. Powstały wówczas nowe sieci wodociągowe w ul. Głogowskiej, ul. Budowlanych oraz na terenie dzielnicy Szczepanowice. W kolejnych latach budowano sieci w ulicach Częstochowskiej, Nysy łużyckiej, Grunwaldzkiej, Krakowskiej, Armii Czerwonej, Katowickiej. Mimo wszystkich tych przedsięwzięć rozrastające się dynamicznie miasto odczuwało nadal deficyt wody. Zmusiło to służby wodociągowe do badań hydrologicznych, które pozwoliły na dokładne określenie wydajnych obszarów wodonośnych występujących w mieście. Okres lat 60-tych charakterystyczny też jest jako okres wdrażania innowacji technicznych w ujęciach wody. Na ujęciu w Zawadzie zastąpiono wydobywanie wody systemem lewarowym na system obiegiem wymuszonym tzw. pompowym. Zwiększone wydobycie wody na tym ujęciu doprowadziło do tego, że pogorszyła się jej jakość, podwyższyła się zawartość żelaza i manganu. To z kolei wymusiło zmianę technologii uzdatniania wody poprzez stosowanie koagulantu i wapnia.

W 1980 r. dokonano także modernizacji stacji ujęć wody przy ul. Oleskiej oddając do użytku nowoczesną halę filtrów pośpiesznych oraz podziemny zbiornik wody o poj. 3,5 tys m3.

 

historia-1.jpeg

Archiwalny obraz siedziby wodociągów - widok od strony Dworca Wschodniego

 

Rozbudowa infrastruktury komunalnej charakterystyczna jest również dla lat siedemdziesiątych kiedy to wykonano siec wodociągową do dzielnicy Półwieś, Chabry i Dambonia. W 1970 r. długość sieci wodociągowej w Opolu wynosiła już 168 km a produkcja wody sięgała ok. 8.322 tys. m3.

Jednak mimo tak znacznemu wzrostowi produkcji wody miasto nadal odczuwało jej deficyt. Ciągły niedobór wody pitnej zmusił władze lokalne do poszukiwań jej źródeł. Dopiero w 1995 r. oddano do użytku magistralę wodociągową łączącą miasto Opole z wydajnymi źródłami wód triasowych w rejonie Grotowic - Utraty.

W 1995 r. długość sieci wodociągowej w Opolu wynosiła 366 km, obecnie wszystkie dzielnice miasta zaopatrywane są w wodę, a nakłady poniesione na inwestycje w tym zakresie doprowadziły do tego, że miasto Opole ma na wiele lat zabezpieczoną wodę pitną w ilości pozwalającej zabezpieczyć wszystkie potrzeby w tym zakresie.

Po II wojnie światowej dopiero w 1952 r. włączono do eksploatacji przedwojenną oczyszczalnię ścieków przy ul. Bończyka. Zakład wodociągów nie dysponował środkami finansowymi pozwalającymi na rozbudowę sieci kanalizacji sanitarnej. Do polowy lat 60-tych nie podejmowano w tym zakresie jakichkolwiek działań. W momencie powstawania nowych osiedli budowano w latach 70-tych sieci kanalizacyjne, lecz dzielnice już istniejące nadal nie posiadały systemów kanalizacyjnych.

 

historia-2.jpeg

Archiwalne zdjęcie wieży wodociągowej - widok od strony stadionu Odry Opole

 

Stara oczyszczalnia ścieków nie była w stanie podołać oczyszczaniu co raz to większej ilości ścieków, podjęto decyzję o budowie przy ulicy Wrocławskiej w Opolu nowej, mechaniczno-biologicznej oczyszczalni, której zdolność oczyszczania miała wynosić ok. 40 tys. m3/d. Obiekt ten oddano do użytku w 1976 r. i funkcjonuje on do dziś.

Po 1994 r. przystąpiono w Opolu do intensywnej budowy sieci kanalizacji sanitarnej, prace te trwają obecnie niemal na wszystkich dzielnicach peryferyjnych miasta. Program całkowitego uzbrojenia wszystkich dzielnic miasta w kanalizację sanitarną spowodował konieczność modernizacji istniejącej oczyszczalni ścieków przy ul. Wrocławskiej tak aby jej zdolność produkcyjna w 2015 r. wynosiła ok. 50 tys. m3/d.

Obecnie długość sieci wodociągowej (magistralna i rozdzielcza) wynosi ok. 474 km. 


Wodociągi i Kanalizacja w Opolu Sp. z o.o.,
ul. Oleska 64
45-222 Opole
tel. +48 77 443 55 00
fax 77 443 55 15
e-mail:
Statystyka wizyt:
ogółem: 3233048
w tym miesiącu: 35459
dzisiaj: 952